Türkiye'nin En Sıcak ve En Soğuk Şehirleri
Aynı ülkede yaşıyoruz ama iklim desen bambaşka dünyalar. Temmuz'da Adana'da 45°C'de yumurta pişirirken, Kars'ta yazlık mont giyenler var. Ocak'ta Antalya'da denize girenler olurken, Ağrı'da -40°C'yi gören termometreler var. Bu yazıda Türkiye'nin sıcaklık uçlarını inceliyoruz.
En Sıcak Şehirler
Güneydoğu Anadolu ve Akdeniz kıyıları sıcağın kalesi. Adanalıların "bizde klima doğuştan gelen bir ihtiyaç" dediğini duyarsınız — abartı değil.
Şanlıurfa — Türkiye'nin en sıcak şehri. Temmuz-Ağustos'ta gündüz 45°C'yi görmek sıradan. Gece bile 30°C'nin altına inmediği günler oluyor. 2021'de Ceylanpınar'da 49.1°C ölçüldü — Türkiye'nin tüm zamanlar rekoru.
Adana — Sıcak ve nemli. Şanlıurfa kadar yüksek derecelere çıkmasa da nem farkını kapatıyor. 35°C ve %70 nem kombinasyonu insanı eritir. Adanalıların yaz boyunca gece 2-3'te dışarı çıkıp yemek yeme kültürü boşuna oluşmamış.
Diyarbakır — Yaz ortalaması 38°C civarı. Sur ilçesindeki bazanlt taş yapılar gündüz ısıyı emiyor, gece geri veriyor. Şehir adeta bir fırın.
Antalya — Yaz sıcaklığı 34°C civarında. Tek başına korkunç değil ama deniz kenarı olmanın getirdiği nemle birleşince bunaltıcı olabiliyor. Yine de kış aylarında 15-18°C ile Türkiye'nin en yaşanılabilir kışına sahip.
| Şehir | Yaz Ortalaması | Rekor |
|---|---|---|
| Şanlıurfa | 39°C | 49.1°C |
| Adana | 35°C | 45.6°C |
| Diyarbakır | 38°C | 46.2°C |
| Antalya | 34°C | 45.4°C |
| Gaziantep | 36°C | 43.5°C |
| Mardin | 37°C | 45.0°C |
Güneydoğu'ya yaz aylarında seyahat edecekseniz: sabah 10'dan akşam 5'e kadar dışarıda uzun süre kalmayın. Yanınızda her zaman su bulundurun. Açık renkli, bol pamuklu giysiler tercih edin. Araçta çocuk veya hayvan bırakmayın — kapalı araç içi 70°C'yi geçebilir.
En Soğuk Şehirler
Doğu Anadolu'nun yüksek platoları kışın gerçek bir sınav. Deniz seviyesinden 1.500-2.000 metre yüksekte olan bu şehirlerde kış uzun ve acımasız.
Kars — Kışın ortalama -12°C. Ama bu ortalama; gece -25, -30°C gören günler az değil. Çıldır Gölü tamamen donuyor, üzerinde atlı kızak yapılıyor. Kars'ta kışın dışarıda bırakılan çay bardağı dakikalar içinde donar.
Ağrı — Türkiye'nin en düşük sıcaklık rekoru burada: 1 Ocak 1942'de -43.2°C. Rakım 1.650 metre, Ağrı Dağı'nın eteğinde Sibirya tipi bir kış yaşanıyor.
Erzurum — 1.900 metre rakımda, kışları efsanevi derecede soğuk. Erzurumlular "bizde 9 ay kış, 3 ay misafir" der. Abartı gibi ama Ekim'de ilk kar yağabilir, Mayıs'ta son kar yağabilir.
Ardahan — Türkiye'nin en az nüfuslu illerinden biri olmasının bir sebebi de iklimi. Kış ortalaması -12°C, bazen -35°C'lere düşer.
| Şehir | Kış Ortalaması | Rekor |
|---|---|---|
| Kars | -12°C | -36.0°C |
| Ağrı | -11°C | -43.2°C |
| Erzurum | -10°C | -37.2°C |
| Ardahan | -12°C | -35.6°C |
| Sivas | -6°C | -34.6°C |
| Van | -6°C | -27.4°C |
Bu Fark Nereden Geliyor?
Birkaç temel etken var:
Rakım her şeyi değiştiriyor. Her 100 metrede sıcaklık yaklaşık 0.6°C düşer. Adana 23 metrede, Erzurum 1.900 metrede. Aradaki 1.877 metre fark, sadece rakım etkisiyle 11°C'lik bir sıcaklık farkı yaratıyor — üzerine bir de coğrafi etkenler ekleniyor.
Deniz mesafesi. Deniz yazın serinletir, kışın ısıtır. Trabzon ile Erzurum arasında kuş uçuşu 200 km bile yok ama kış ortalamaları arasında 15°C fark var. Trabzon deniz seviyesinde, Erzurum 1.900 metrede.
Hava kütleleri. Güneydoğu, Kuzey Afrika ve Arap Yarımadası'ndan gelen sıcak hava kütlelerinin etkisinde. Doğu Anadolu ise kışın Sibirya'dan gelen soğuk hava kütlelerine tamamen açık.
Seyahatte İşinize Yarayacak Bilgiler
Sıcak şehirlere gidiyorsanız: Nisan-Mayıs veya Eylül-Ekim aylarını tercih edin. Gaziantep'i, Mardin'i, Şanlıurfa'yı bu dönemlerde gezmek çok daha keyifli. Yaz ortasında Güneydoğu turu yapanlar genellikle pişman oluyor.
Soğuk şehirlere gidiyorsanız: Kars'ı görmek için en güzel zaman Ocak-Şubat — Çıldır Gölü'nün donduğu, karla kaplı sokakların masal gibi göründüğü dönem. Ama hazırlıklı gidin: termal iç çamaşır, kalın mont, bere-atkı-eldiven zorunlu. Araçta kış lastiği ve antifriz kontrolünü ihmal etmeyin.
Gitmek istediğiniz şehirle bulunduğunuz şehri Havabak'ın karşılaştırma aracıyla yan yana koyun. Sıcaklık farkını gördüğünüzde bavulunuza ne koyacağınızı çok daha iyi bilirsiniz.