Kış Doğu Anadolu'ya erken geldi: 6 Kasım'da Erzurum, Kars ve Ardahan'ın şehir merkezleri beyaza büründü. Ticari araçlar için kış lastiği zorunluluğu da 15 Kasım'da başlıyor.
Mevsimin ilk karlı günleri, kazaların en sık yaşandığı günler. Sürücüler kuru yol alışkanlığıyla yola çıkıyor, araç beklenmedik bir anda tutuşunu kaybediyor. Bu yazıda karlı ve buzlu yolda nasıl kalkılacağını, nasıl fren yapılacağını ve araba kayarsa ne yapılacağını anlatıyoruz.
Karda her hareketi yumuşak yapın: yavaş kalkın, erken ve hafif fren yapın, virajdan önce yavaşlayın. Takip mesafesini kuru yolun en az üç-dört katına çıkarın. Araba kayarsa gazı bırakın, ani fren yapmayın ve direksiyonu gitmek istediğiniz yöne çevirin. Yola çıkmadan önce rotanızın hava ve yol durumunu kontrol edin.
Yola Çıkmadan Önce
Rotayı kontrol edin. Şehirdeki hava ile yoldaki hava aynı değil; aradaki geçitlerde kar yağıyor olabilir. Güzergâh aracımız rotanızın tamamına, varacağınız saatteki sıcaklık ve kar ihtimaliyle bakar. Yol kapanmaları için Karayolları'nın ALO 159 yol danışma hattı 7 gün 24 saat ücretsiz hizmet veriyor.
Lastikler. Karlı yolda belirleyici olan lastik. Kış lastiği 7°C'nin altında yaz lastiğinden belirgin daha iyi tutunur; dördünün birden takılması gerekir. Zorunluluk, diş derinliği ve ceza için: Kış lastiği ne zaman takılır?
Zincir. Karayolları, araçta zincir, çekme halatı ve takoz bulundurulmasını öneriyor. Zinciri ilk kez karlı yolun kenarında, eldivensiz parmaklarla takmaya çalışmak zor; evde bir kez takmayı deneyin.
Araçta bulunsun: zincir, çekme halatı, takoz, battaniye, su ve atıştırmalık, telefon şarj kablosu ve harici şarj, el feneri, kar küreği ya da küçük bir kürek, cam kazıyıcı.
Diğer kontroller:
- Yakıt deposunu yarının altına düşürmeyin; mahsur kalırsanız ısınmak için motoru çalıştırmanız gerekebilir.
- Cam suyuna antifriz katın; düz su camda donar.
- Yola çıkmadan önce camları, aynaları, farları ve tavandaki karı tamamen temizleyin. Tavandaki kar frende ön cama kayar.
Karlı Yolda Sürüş
Kalkış. Gaza yavaş basın. Tekerlek boşa dönüyorsa daha fazla gaz vermek işe yaramaz, aracı daha çok gömer. Manuel vitesli araçta 2. vitesle kalkmak tekerleklerin patinaj yapmasını azaltır. Otomatik vitesli araçlarda kar ya da kış modu varsa açın.
Takip mesafesi. Karlı ve buzlu yolda durma mesafesi kuru yolun birkaç katına çıkar. Öndeki araçla aranızı en az üç-dört katına çıkarın; buzlu yolda daha da fazlasına.
Fren.
- ABS'li araçta frene sert ve sürekli basın, ayağınızı çekmeyin. Pedalın titremesi ve ses gelmesi normal; ABS çalışıyor demek.
- ABS'siz araçta tekerlekler kilitlenirse direksiyon tepki vermez. Frene kademeli basın; kilitlenme hissederseniz bırakıp yeniden basın.
- Mümkünse vitesi küçülterek motorla yavaşlayın, freni erken ve hafif kullanın.
Virajlar. Yavaşlamayı virajdan önce, düz yolda bitirin. Viraj içinde fren yapmak da gaz vermek de aracın tutuşunu kaybettirebilir.
Yokuşlar. Yokuşa çıkmadan önce hız kazanın ve sabit hızla çıkın; yokuşun ortasında durursanız yeniden kalkmak zorlaşır. İnişte düşük viteste, motor freniyle inin.
Sollamayın. Karlı yolda sollama, sağlam iz bırakılmış şeritten karlı şeride geçmek demek. Kar küreme araçlarını kesinlikle sollamayın.
Araba Kayarsa Ne Yapmalı?
Kayma iki türlüdür ve tepki de farklıdır:
Arka kayarsa (araç savruluyorsa):
- Gazı yavaşça bırakın, ani fren yapmayın.
- Direksiyonu gitmek istediğiniz yöne çevirin; arka sağa kayıyorsa direksiyonu sağa.
- Araç toparlanmaya başladığında direksiyonu fazla çevirmeyin; aşırı düzeltme aracı ters yöne savurur.
- Gözünüzü engele değil, gitmek istediğiniz boşluğa dikin. Eller bakılan yöne gider.
Ön kayarsa (direksiyon dinlemiyorsa):
- Gazı bırakın.
- Direksiyonu biraz geri açın. Ön tekerlekler çok fazla çevrildiğinde tutunamaz.
- Tekerlekler yeniden tutunduğunda direksiyonu yavaşça çevirin.
ESP (denge kontrolü) olan araçlarda sistem kaymayı büyük ölçüde kendisi düzeltir, ama fizik kurallarını aşamaz. Hız yüksekse hiçbir sistem aracı tutamaz.
Gizli Buz: En Tehlikelisi
Gizli buz (kara buz), asfaltın üzerindeki ince ve şeffaf buz tabakası. Yol kuru ya da sadece ıslak görünür ama araba buz pistindeymiş gibi kayar. En sık görüldüğü yerler:
- Köprüler ve viyadükler: Altından da soğuk hava geçtiği için yoldan önce donarlar.
- Gölgede kalan virajlar ve dağ yamaçları: Gün boyu güneş görmez.
- Sabahın erken saatleri: Gündüz eriyen su gece donar; açık gecelerde yol kırağıyla kaplanır. Ayrıntılar: Kırağı nedir?
- Karla karışık yağmurdan sonraki gece: Islanan yol sıfırın altında buza döner. Ayrıntılar: Karla karışık yağmur nedir?
Aracınızın dış sıcaklık göstergesi 3°C'nin altına indiğinde buzlanma ihtimalini hesaba katın; birçok araç bu noktada uyarı verir.
Karda Mahsur Kalırsanız
- Araçtan uzaklaşmayın. Tipi ve karda kaybolmak, araçta beklemekten çok daha tehlikeli. Araç hem barınak hem de kurtarma ekiplerinin göreceği bir işaret.
- Egzozu kontrol edin. Egzoz borusunun ucu karla tıkanırsa karbonmonoksit aracın içine dolabilir. Motoru çalıştırmadan önce egzozun açık olduğundan emin olun.
- Motoru aralıklı çalıştırın. Saatte 10-15 dakika çalıştırıp ısının, bu sırada bir camı hafifçe aralık tutun.
- Yardım isteyin. Acil durumda 112'yi arayın. Yol durumu için ALO 159.
Kar Gelmeden Önce Kontrol
Yolculuktan önce sadece varış şehrine değil, aradaki geçitlere de bakın:
Şehirlere ilk karın ne zaman yağdığını kar ne zaman yağacak yazısında, sisli havada araç kullanmayı siste araba nasıl kullanılır yazısında anlattık.
Özet
- Yola çıkmadan: rota ve hava kontrolü, kış lastiği, zincir (evde deneyin), dolu depo, antifrizli cam suyu, araçta battaniye ve su.
- Sürerken: yumuşak kalkış, üç-dört kat takip mesafesi, erken ve hafif fren, virajdan önce yavaşlama.
- Kayarsa: gazı bırak, ani fren yapma, direksiyonu gitmek istediğin yöne çevir, aşırı düzeltme yapma.
- Gizli buz: köprüler, gölgeli virajlar, sabah erken saatler.
- Mahsur kalırsan: araçta kal, egzozu açık tut, 112 ve ALO 159.